Przerośl

Przerośl

PrzeroślDawne miasto, obecnie wieś Przerośl na Pojezierzu Zachodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Przerośl.

Miasto królewskie starostwa niegrodowego przeroskiego położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy.

Historia

Pierwsza osada powstała ok. 1570 roku. W 1576 Stefan Batory nadał przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. W pierwszej połowie XVII wieku Przerośl należała do największych miast Suwalszczyzny, rozwijała się dzięki jednej z odnóg drogi handlowej między Koroną Królestwa Polskiego a Litwą. W szczególności osadnictwo żydowskie opierało się na handlu. Z upływem czasu, ze względu na rujnujące miasto wojny szwedzkie, epidemie (dżuma w latach 1709-1710 uśmierciła niemal wszystkich mieszkańców) oraz przesunięcie się głównych osi handlowych na wschód (Suwałki, później Augustów), miejscowość podupadła. Do 1795 roku Przerośl należała administracyjnie do województwa trockiego jako siedziba starostwa przeroskiego. Drugi okres świetności przypadł na przełom wieków XVIII i XIX, kiedy to napłynęła ludność żydowska (stanowiąca w II połowie XIX wieku ponad 30% populacji). W 1799 roku Przerośl była największym miastem Suwalszczyzny (przed Suwałkami, Raczkami i Filipowem) i liczyła 246 domów z 1310 mieszkańcami. W 1870 roku miejscowość straciła prawa miejskie. Przed pierwszą wojną światową mieszkało tu 2400 osób, a przed drugą 4000.

W okresie międzywojennym Przerośl była siedzibą komisariatu Straży Celnej „Przerośl” oraz stacjonowała tu placówka Straży Celnej.

Współczesność

PrzeroślDziś w Przerośli istnieje rynek (po części z przedwojenną żydowską zabudową) i miejski układ ulic, kościół katolicki (1948-1953) z drewnianą wolnostojącą dzwonnicą z 1790 roku, liceum ogólnokształcące, ośrodek zdrowia, punkt apteczny i kilka sklepów. Dwa cmentarze (żydowski i ewangelicki) są nieczynne, jedynie katolicki jest nadal otwarty i zadbany. W l. 60. XX wieku w miejscowości istniał młyn wodny z 1852 z drewnianym kołem młyńskim.

Przy wyjeździe na Gołdap stoi pomnik poświęcony 11 zakładnikom rozstrzelanym 21 kwietnia 1944 roku przez suwalską żandarmerię hitlerowską. Jeziora leżące w pobliżu miejscowości to Jezioro Krzywólskie, zwane również Krzywym, Jezioro Kościelne oraz Jezioro Boczne.

Komunikacja autobusowa łączy miejscowość z Suwałkami, Gołdapią, Filipowem.


Baza Turystyczna


  1. Agroturystyka NA WIELKIEJ
    16-427 Przerośl, ul. Wielka 17
    Tel.: 87 5691054, 505816779

Mapa


 
%d bloggers like this: