Litwa

Litwa

Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva [ˈliɛtʊvaː], Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.

Litwa TrokiPierwsza wzmianka o Litwie pochodzi z 14 lutego 1009, jednak państwo litewskie powstało dopiero w XIII wieku. W XIV-XV wieku ówczesne Wielkie Księstwo Litewskie, po zajęciu ziem księstw Rusi Kijowskiej, było największym terytorialnie państwem w Europie. W wyniku unii w Krewie (1385) weszło w związki z Królestwem Polskim (Koroną), które przerodziły się w 1569 w trwałą unię realną (unia lubelska), zaś Wielkie Księstwo Litewskie weszło w skład Rzeczypospolitej jako jeden z jej dwu członów.

Po III rozbiorze Rzeczypospolitej (1795) Litwa do 1918 wchodziła w skład Imperium Rosyjskiego. 16 lutego 1918 aktem niepodległości Litwy, Taryba proklamowała Królestwo Litwy, zależne od Cesarstwa Niemieckiego. 2 listopada 1918 powstała niepodległa Republika Litewska, okupowana w czerwcu 1940 przez Armię Czerwoną, zaś w sierpniu 1940 anektowana przez ZSRR jako Litewska SRR. 11 marca 1990 Litwa ogłosiła deklarację niepodległości. Od 1 maja 2004 jest członkiem Unii Europejskiej.

Rzeki

Nazwa polska Nazwa litewska Długość całkowita [km] Na obszarze Litwy [km] Powierzchnia dorzecza [km²]
Niemen Nemunas 937 475 98 200
Wilia Neris 510 234 25 100
Windawa Venta 346 161 11 800
Szeszupa Šešupė 298 209 6100
Musza-Lelupa MūšaLielupė 284 146 5 300
Święta Šventoji 246 246 6900
Niewiaża Nevėžis 209 209 6100
Mereczanka Merkys 203 190 4400
Minia Minija 202 202 3000

Jeziora

Nazwa polska Nazwa litewska Powierzchnia [ha] Głębokość [m]
Dryświaty DrūkšiaiDrūkšių ežeras 4479,0 33,3
Dzisna DysnaiDysnų ežeras 2439,4 6,0
Duś DusiaDusios ežeras 2334,2 31,7
Sarty SartaiSartų ežeras 1331,6 22,0
Łodzie LuodisLuodžio ežeras 1320,0 16,5
Metele MetelysMetelio ežeras 1292,0 15,0
Płotele PlateliaiPlatelių ežeras 1209,6 46,6
Awiłajtis AvilysAvilių ežeras 1209,0 13,5
Rakiewo RėkyvaRėkyvos ežeras 1150,9 7,0
Ałowsza AlaušasAlaušo ežeras 1054,0 42,0

Parki Narodowe na Litwie

Nazwa polska Nazwa litewska Rok założenia Powierzchnia (km²) Rejon Region etnograficzny
Auksztocki Park Narodowy Aukštaitijos nacionalinis parkas 1974 406 ignaliński, uciański, święciański Auksztota
Dzukijski Park Narodowy Dzūkijos nacionalinis parkas 1991 559 orański Dzukia
Park Narodowy Mierzei Kurońskiej Kuršių nerijos nacionalinis parkas 1991 264 Nerynga Litwa Mniejsza
Trocki Historyczny Park Narodowy Trakų istorinis nacionalinis parkas 1991 82 trocki Dzukia
Żmudzki Park Narodowy Žemaitijos nacionalinis parkas 1991 217 płungiański Żmudź

 

Narodowości i grupy etniczne

Litwa jest najbardziej jednolitym narodowościowo państwem spośród wszystkich państw bałtyckich, dominującą grupą etniczną są Litwini którzy liczą według spisu z 2011 roku ok. 2 561 000 osób (2 907 000 w czasie spisu z 2001), co stanowi 84,2% ogółu mieszkańców (84,6% w czasie spisu z 2001). Znaczące mniejszości narodowe według ostatniego spisu z 2011 roku to Polacy liczący ok. 200,1 tys. osób (235 tys. w 2001 roku), i Rosjanie liczący 177 tys. osób (220 tys. w 2001 roku).

Polacy są największą mniejszością narodową, skupioną przede wszystkim na Wileńszczyźnie, w Litwa Podział Administracyjnypołudniowo-wschodniej części Litwy, administracyjnie jest to okręg wileński (ok. 23%), w poszczególnych rejonach jak wileńskim (52%) czy solecznickim (ok. 77%) Polacy są większością, w samym mieście Wilnie Polacy stanowią ok. 16,5% ogółu mieszkańców. Rosjanie są skoncentrowani głównie w dwóch miastach, gdzie stanowią znaczące mniejszości, w Wilnie (12%) i w Kłajpedzie (19,6%) oraz rejonie miejskim Wisaginia, gdzie stanowią większość (52%).

Struktura narodowościowa/etniczna na Litwie według spisu ludności z 2011 i 2001 roku
Narodowość Liczba w 2011 r. Udział % Różnica z 2001 r. (w tys.) Liczba w 2001 (w tys.) Udział %
Litwini 2 561 314 84,2% Decrease2.svg 345 979 2 907 293 83,45%
Polacy 200 317 6,6% Decrease2.svg 34 672 234 989 6,74%
Rosjanie 176 913 5,8% Decrease2.svg 42 876 219 789 6,31%
Białorusini 36 227 1,2% Decrease2.svg 6 639 42 866 1,23%
Ukraińcy 16 423 0,5% Decrease2.svg 6 065 22 488 0,65%
Inni 52 235 1,7% Decrease2.svg 4 312 56 547 1,62%
Ludność ogółem 3 043 429 100% Decrease2.svg 440 543 3 483 972 100%

Podział Administracyjny

Okręgi

Wstępne informacje o Okręgach Litwy na Wikipedii. Natomiast strony poszczególnych rejonów będę podpinał na bieżąco w miarę ich publikacji wraz z ofertami turystycznymi.

# Okręg
(apskritis)
Stolica Powierzchnia
(w km²)
Populacja
w 2011
1  kłajpedzki (Klaipėdos apskritis) Kłajpeda (Klaipėda) 5209 337 286
2  kowieński (Kauno apskritis) Kowno (Kaunas) 8060 612 532
3  mariampolski (Marijampolės apskritis) Mariampol (Marijampolė) 4463 160 978
4  olicki (Alytaus apskritis) Olita (Alytus) 5425 158 571
5  poniewieski (Panevėžio apskritis) Poniewież (Panevėžys) 7881 254 218
6  szawelski (Šiaulių apskritis) Szawle (Šiauliai) 8540 305 792
7  tauroski (Tauragės apskritis) Taurogi (Tauragė) 4411 109 790
8  telszański (Telšių apskritis) Telsze (Telšiai) 4350 153 388
9  uciański (Utenos apskritis) Uciana (Utena) 7201 150 598
10  wileński (Vilniaus apskritis) Wilno (Vilnius) 9760 810 651

Rejony

# Rejon Okręg Stolica Powierzchnia Populacja
Km² Miej. Razem
1

Rejon birżański (Biržų rajono savivaldybė)

poniewieski Birże (Biržai) 1476 16 35 500
2

Rejon birsztański (Birštono savivaldybė)

kowieński Birsztany(Birštonas) 124 53 5 500
3

Rejon druskienicki (Druskininkų savivaldybė)

olicki Druskieniki(Druskininkai) 454 49 25 500
4

Rejon elektreński (Elektrėnų savivaldybė)

wileński Elektreny(Elektrėnai) 509 48 29 000
5

Rejon ignaliński (Ignalinos rajono savivaldybė)

uciański Ignalino(Ignalina) 1447 18-19 23 000
6

Rejon janiski (Joniškio rajono savivaldybė)

szawelski Janiszki(Joniškis) 1152 34 32 000
7

Rejon janowski (Litwa) (Jonavos rajono savivaldybė)

kowieński Janów (Jonava) 944 40 52 300
8

Rejon jezioroski (Zarasų rajono savivaldybė)

uciański Jeziorosy(Zarasai) 1334 24 22 900
9

Rejon jurborski (Jurbarko rajono savivaldybė)

tauroski Jurbork(Jurbarkas) 1507 13 37 800
10

Rejon kalwaryjski (Kalvarijos savivaldybė)

mariampolski Kalwaria(Kalvarija) 441 50 13 900
11

Rejon kiejdański (Kėdainių rajono savivaldybė)

kowieński Kiejdany(Kėdainiai) 1677 10 65 700
12

Rejon kielmski (Kelmės rajono savivaldybė)

szawelski Kielmy (Kelmė) 1705 8 40 900
13

Kłajpeda (rejon miejski) (Klaipėdos miesto savivaldybė)

kłajpedzki Kłajpeda(Klaipėda) 98 54 193 200
14

Rejon kłajpedzki (Klaipėdos rajono savivaldybė)

kłajpedzki Gorżdy(Gargždai) 1336 23 46 200
15

Rejon koszedarski (Kaišiadorių rajono savivaldybė)

kowieński Koszedary(Kaišiadorys) 1087 36 37 600
16

Kowno (rejon miejski) (Kauno miesto savivaldybė)

kowieński Kowno (Kaunas) 157 52 379 700
17

Rejon kowieński (Kauno rajono savivaldybė)

kowieński Kowno (Kaunas) 1496 14 81 400
18

Rejon kozłoworudzki (Kazlų Rūdos savivaldybė)

mariampolski Kozłowa Ruda(Kazlų Rūda) 555 46 14 900
19

Rejon kretyngański (Kretingos rajono savivaldybė)

kłajpedzki Kretynga(Kretinga) 989 39 45 700
20

Rejon kupiszecki (Kupiškio rajono savivaldybė)

poniewieski Kupiszki(Kupiškis) 1080 37 24 600
21

Rejon łoździejski (Lazdijų rajono savivaldybė)

olicki Łoździeje(Lazdijai) 1309 26 27 200
22

Rejon malacki (Molėtų rajono savivaldybė)

uciański Malaty (Molėtai) 1368 22 25 400
23

Rejon mariampolski (Marijampolės savivaldybė)

mariampolski Mariampol(Marijampolė) 755 44 70 900
24

Rejon możejski (Mažeikių rajono savivaldybė)

telszański Możejki(Mažeikiai) 1220 30 67 300
25

Rejon neryński (Neringos savivaldybė)

kłajpedzki Nerynga(Neringa) 90 55 2 400
26

Rejon okmiański (Akmenės rajono savivaldybė)

szawelski Nowe Okmiany(Naujoji Akmenė) 844 43 30 300
27

Olita (rejon miejski) (Alytaus miesto savivaldybė)

olicki Olita (Alytus) 40 60 71 500
28

Rejon olicki (Alytaus rajono savivaldybė)

olicki Olita (Alytus) 1404 20 32 600
29

Rejon orański (Varėnos rajono savivaldybė)

olicki Orany (Varėna) 2218 1 31 200
30

Rejon oniksztyński (Anykščių rajono savivaldybė)

uciański Onikszty(Anykščiai) 1765 6 35 100
31

Rejon płungiański (Plungės rajono savivaldybė)

telszański Płungiany(Plungė) 1105 35 44 200
32

Rejon pojeski (Pagėgių savivaldybė)

tauroski Pojegi(Pagėgiai) 537 47 12 200
33

Rejon pokrojski (Pakruojo rajono savivaldybė)

szawelski Pokroje(Pakruojis) 1316 25 29 500
34

Połąga (rejon miejski) (Palangos miesto savivaldybė)

kłajpedzki Połąga(Palanga) 79 57 17 700
35

Poniewież (rejon miejski) (Panevėžio miesto savivaldybė)

poniewieski Poniewież(Panevėžys) 52 59 119 800
36

Rejon poniewieski (Panevėžio rajono savivaldybė)

poniewieski Poniewież(Panevėžys) 2179 2 42 900
37

Rejon poswolski (Pasvalio rajono savivaldybė)

poniewieski Poswol(Pasvalys) 1289 27 35 000
38

Rejon preński (Prienų rajono savivaldybė)

kowieński Preny (Prienai) 1031 38 35 800
39

Rejon radziwiliski (Radviliškio rajono savivaldybė)

szawelski Radziwiliszki(Radviliškis) 1635 11 52 200
40

Rejon rakiszecki (Rokiškio rajono savivaldybė)

poniewieski Rakiszki(Rokiškis) 1807 4-5 42 500
41

Rejon retowski (Rietavo savivaldybė)

telszański Retów(Rietavas) 586 45 10 700
42

Rejon rosieński (Raseinių rajono savivaldybė)

kowieński Rosienie(Raseiniai) 1573 12 44 200
43

Rejon SolecznickiRejon solecznicki (Šalčininkų rajono savivaldybė)

wileński Soleczniki(Šalčininkai) 1491 15 39 400
44

Rejon szakowski (Šakių rajono savivaldybė)

mariampolski Szaki (Šakiai) 1453 17 38 800
45

Szawle (rejon miejski) (Šiaulių miesto savivaldybė)

szawelski Szawle (Šiauliai) 81 56 134 000
46

Rejon szawelski (Šiaulių rajono savivaldybė)

szawelski Szawle (Šiauliai) 1807 4-5 51 600
47

Rejon szkudzki (Skuodo rajono savivaldybė)

kłajpedzki Szkudy(Skuodas) 911 41 25 600
48

Rejon szyłelski (Šilalės rajono savivaldybė)

tauroski Szyłele (Šilalė) 1188 32 31 500
49

Rejon szyłokarczemski (Šilutės rajono savivaldybė)

kłajpedzki Szyłokarczma(Šilutė) 1706 7 55 400
50

Rejon szyrwincki (Širvintų rajono savivaldybė)

wileński Szyrwinty(Širvintos) 906 42 20 200
51

Rejon święciański (Švenčionių rajono savivaldybė)

wileński Święciany(Švenčionys) 1692 9 33 200
52

Rejon tauroski (Tauragės rajono savivaldybė)

tauroski Taurogi(Tauragė) 1179 33 52 700
53

Rejon telszański (Telšių rajono savivaldybė)

telszański Telsze (Telšiai) 1439 18-19 57 700
54

Rejon trocki (Trakų rajono savivaldybė)

wileński Troki (Trakai) 1208 31 37 400
55

Rejon uciański (Utenos rajono savivaldybė)

uciański Uciana (Utena) 1229 29 50 200
56

Wilno (rejon miejski) (Vilniaus miesto savivaldybė)

wileński Wilno (Vilnius) 401 51 554 300
57

Rejon wileński (Vilniaus rajono savivaldybė)

wileński Wilno (Vilnius) 2129 3 88 500
58

Rejon wiłkomierski (Ukmergės rajono savivaldybė)

wileński Wiłkomierz(Ukmergė) 1395 21 48 700
59

Rejon wyłkowyski (Vilkaviškio rajono savivaldybė)

mariampolski Wyłkowyszki(Vilkaviškis) 1259 28 50 200
60

Rejon wisagiński (Visagino miesto savivaldybė)

uciański Wisaginia(Visaginas) 58 58 29 700
 
%d bloggers like this: