Suwalszczyzna Euroregion Niemen

Suwalszczyzna Euroregion Niemen

Walory ekologiczne i Krajobrazowe

Suwalszczyzna Euroregion NiemenNa bardzo urozmaicony krajobraz Regionu wpływ ma ukształtowanie powierzchni, uformowane w wyniku faz zlodowaceń przed tysiącami lat. Cały teren pokrywają utwory zlodowacenia bałtyckiego. Występuje tu duże bogactwo takich dobrze wykształconych form lodowcowych jak moreny czołowe w postaci wysokich wyniesień, bezodpływowe zagłębienia wytopiskowe, ozy stanowiące wydłużone wyniesienia o ostrych zboczach, oczka lodowcowe w postaci małych, zatorfionych zagłębień, kemy wyrażające się wzgórkami, rynny lodowcowe.

Suwalszczyzna Euroregion Niemen wyróżnia się bogactwem różnorakich form lodowcowych nadaje urok tym dziewiczym terenom. Stanowią one prawdziwy raj dla geologów i dla każdego wrażliwego na piękno człowieka.

Z powodu braku naturalnych zapór w postaci gór tereny te są narażone latem na oddziaływanie wiatrów znad Bałtyku, a zimą niosących ze wschodu bardzo niskich temperatur. Pomimo dużej pokrywy śniegu i niskich temperatur, zimy są tu łatwiejsze do zniesienia ze względu na suche o tej porze roku powietrze. Wiele pogodnych dni sprzyja turystyce narciarskiej i urządzaniu kuligów.

Spływające masy lodowe niosły za sobą zwały materiału skalnego. Występują tu przeważnie gleby żwirowate i piaszczyste. Ubóstwo gleb spowodowało stosunkowo późną kolonizację tych terenów i zachowanie wielu lasów.

Gatunkiem panującym w lasach Regionu jest dorodna sosna, której towarzyszy piękny świerk. Stare sosny i świerki Suwalszczyzna Euroregion Niemennierzadko przekraczają wysokość 30 metrów. Jagodzinowe, mszyste lub wrzosowe runo jest urokliwe o każdej porze roku. Gatunkiem domieszkowym jest tu brzoza, a gatunkiem podszytowym jałowiec.

Jeziora i rzeki zachowały się do naszych czasów w stanie niemal nieskażonym. Ich brzegi często dzikie i niedostępne, porastają gęste bory Sosnowo-świerkowe z domieszką drzew liściastych na terenach bardziej wilgotnych. Bujna, kwitnąca trawa zdobi łąki w dolinach.

Odbijające się drzewa, barwa wody, nasycone zielenią trzciny i zarośla, gra promieni słonecznych – daje całą gamę kolorów. Mnóstwo ptactwa świergotem dopełnia piękna otoczenia.

Należy zwrócić szczególną uwagę na licznie występującą tu grupę roślin chronionych. Dla ich zachowania utworzono wiele rezerwatów, wiele gatunków podlega całkowitej ochronie.

Fauna tego obszaru jest równie bogata jak flora.

Suwalszczyzna Euroregion NiemenObecnie liczna, ma dramatyczną historię. Zwierzostan, niegdyś bardzo urozmaicony choć żyjący w dużym rozproszeniu,był obiektem łowów dla władców tych ziem i wtedy podlegał ich pieczołowitej ochronie. Wystarczyło jednak by troska ta choćby czasowo zmalała, co zdarzyło się zwłaszcza w okresie wojen i powstań by kłusownictwo dokonało dzieła zniszczenia. Jako pierwsze znikły Tury, później ich los podzieliły Żubry, Sobole i Niedźwiedzie. W szczytowym okresie wyniszczenia przypadający na okres pierwszej Wojny Światowej, nawet gatunki jak jeleń, łoś, dzik czy kuna okresowo ginęły. Okres międzywojenny przyniósł pewne zahamowanie niszczycielskiej działalności kłusowników, niestety na krótko. Druga Wojna Światowa i związany z nią pobyt w puszczy licznych oddziałów partyzanckich zahamowały proces naturalnego odradzania się zwierząt.

Po wojnie przystąpiono do racjonalnej odbudowy mocno przetrzebionego zwierzostanu. Sprowadzono jelenie, które w przeciągu kilkunastu lat dały liczną i wspaniałej jakości populację.

Rolnicy skarżą się też na nadmiar dzików, których szczególnie jesienią pełno nie tylko na kartofliskach ale i w przydomowych ogródkach i sadach.

Na śniegu z łatwością można znaleźć tropy wilków i rysi, liczne są bobry, które w latach pięćdziesiątych przywędrowały z dorzecza Niemna i Prypeci, wydry, norki, borsuki, lisy, jenoty, kuny, tchórze, łasice, zające szaraki i Suwalszczyzna Euroregion Niemenbielaki, piżmaki, jeże, różne gatunki owadożernych myszowatych, nornic i nietoperzy.

Różnorodność i bogactwo fauny odnosi się również do ptaków leśnych i wodnych, a także świata motyli.

Niektóre z nich występują tylko w tej części Europy.

Wody rzek i jezior zasobne są w ryby. Oprócz szczupaka,okonia, lina, węgorza, występują tu sieja, sielawa i stynka. W wielu rzekach króluje pstrąg strumieniowy.

Warto zobaczyć ten wspaniały skrawek świata. Spotkać się oko w oko z najstarszymi mieszkańcami lasów, jezior i rzek tak w trzaskający mróz jak i wiosenny świt czy letni zmierzch.

Walory Turystyczne Regionu

Suwalszczyzna Euroregion NiemenJest to jeden z nielicznych regionów Europy, gdzie występuje taka koncentracja walorów turystycznych.

czystość powietrza, przejrzystość wód w jeziorach i rzekach oraz rozległe kompleksy leśne i puszczańskie przyciągają każdego roku coraz większą liczbę turystów.

Krajoznawcze zainteresowanie regionem zapoczątkowane zostało w drugiej połowie XIX wieku a przybrało na sile w latach 30-tych XX wieku.

Można tu uprawiać niemal wszystkie dyscypliny turystyki kwalifikowanej: pieszą, kajakową, rowerową, żeglarską, konną, zimą także narciarską.

Aktualnie znajduje się u nas ponad 1000 km znakowanych szlaków turystycznych – pieszych, rowerowych, kajakowych a nawet konnych dla tych, którzy turystykę łączą z wypoczynkiem i poznawaniem przyrody. Tędy biegną ważne fragmenty transeuropejskich szlaków rowerowych R-11 i R-2.

Najwięcej szlaków znajduje się na terenie Parków Narodowych i Parków Krajobrazowych:

  • Wigierski Park Narodowy: (jezioro Wigry i 50 innych jezior) 16 rezerwatów flory i fauny, 46 gatunków ssaków, 180 gatunków ptaków i 31 gatunków ryb. Symbolem WPN jest Bóbr. Liczne ścieżki dydaktyczne.
  • Biebrzański Park Narodowy: Czerwone Bagno, Krasnybór, Lipsk. Symbolem parku jest batalion – jeden z 180 gatunków ptaków, które które odbywają tu lęgi (chronione miejsce bytowania ptaków wodno-błotnych). Na terenie bagien zamieszkuje ponad 700 łosi. Przez park przepływa nieujarzmiona rzeka Biebrza.
  • Suwalski Park Krajobrazowy: Góra Cisowa, Smolniki, jezioro Hańcza. Rzeźba terenu tego obszaru charakteryzuje się wielkim bogactwem form polodowcowych. Zachowane w naturalnym stanie unikatowe formy geomorfologiczne: ozy, kemy, moreny, wąwozy, cyrki lodowe i wiszące doliny, a także głazowiska.
  • Dzukijski Park narodowy – Litwa powstał w celu ochrony krajobrazu, zachowania zabytków wsi w “krainie Dainava” (Śpiewająca Kraina) w rejonie Alytus, Oran i Łoździeje. Jest największym parkiem na Litwie. Około 78% powierzchni parku stanowią lasy, najczęściej sosnowe (92%), porastające piaszczyste wzniesienia, wydmy. Na jego terenie znajduje się 48 jezior.
  • Suwalszczyzna Euroregion Niemen Auksztocki Park Narodowy- Litwa: Powstał jako pierwszy park narodowy. 70% powierzchni zajmują lasy, przeważnie sosnowe, świerkowe, jodłowe. Jest tu 126 jezior. Największe to Kretuonas, Dringis i Baluosas. Największe kompleksy leśne to Azvinciai, Mincia i Linkmenys. Park jest ostoją wielu rzadkich zwierząt.
  • Rajgarda dolina – Litwa: park krajobrazowy z największą doliną (zajmuje obszar, który z zachodu na wschód liczy 14 kilometrów, a z północy na południe 4 km). Dolina powstałą przed mniej więcej 5000lat i w miarę rozrastania się przesuwała w prawą stronę zakręt Niemna. Niemen pozostawił w dolinie kilka dawnych koryt, z których dwa przekształciły sie w jeziorka.

Najbardziej znanym, częściowo zagospodarowanym turystycznie szlakiem wodnym, jest szlak Czarna Hańcza od jeziora Wigry do Kanału Augustowskiego i Niemna.

Suwalszczyzna Euroregion NiemenGłówną rzeką Regionu jest Niemen około 3/4 powierzchni terytorium Litwy znajduje się w obrębie jego dorzecza. Długość wynosi 937 km, z czego 468 km jest w granicach Litwy.

Większość jezior nadaje się do kąpieli, wędkowania i uprawiania sportów wodnych, jednak na licznych akwenach obowiązuje strefa ciszy. Wody Wigier i jezior Augustowskich – Sajno, Necko, Białe, Rospuda, Studzieniczne sprzyjają uprawianiu turystyki żeglarskiej. Jeziora Necko i rzeka Netta służą amatorom narciarstwa wodnego. Tu wolno pływać motorówkami.

Aż 80% z ok. 3000 jezior Litwy należy do pojezierza Wileńskiego. Są to jednak na ogół niewielkie zbiorniki wodne. Największe to: Dryświaty, leży na granicy z Białorusią i ma powierzchnię ok 45 km kw. Najgłębsze jezioro na Niżu Europejskim to jezioro Hańcza – 108,5 m głębokości jest rajem dla płetwonurków. Najwyższym wzniesieniem jest Józefowa Góra (291 m n.p.m.) na zachodnim krańcu Wału Oszmińskiego w pobliżu Wilna.

Najcenniejszymi zabytkami architektury są

  • Barokowy Zespół Klasztorny ojców Kamedułów z XVII wieku na półwyspie Wigierskim (gościł tam papież Jan Paweł II)
  • Kanał Augustowski: wspaniała budowla hydrograficzna. Został zbudowany w latach 1824-39, łączy rzeki Biebrzę i Niemen. Na terenie Polski długość kanału wynosi 80 km, posiada 14 śluz, wyrównujących poziom wody między jeziorami i kanałem.
  • Wilno: to bez mała 600 tysięczna stolica Litwy, miasto młode, pełne życia, szybko rozwijające się. Jego serce stanowi przepiękna starówka, jedna z większych i rozleglejszych w Europie. O świetności grodu nad Wilią i Wilenką świadczy kilkadziesiąt zabytkowych, przeważnie barokowych kościołów, wspaniałe magnackie rezydencje i mieszczańskie kamieniczki. Nierozerwalnie związanych jest z nim wiele postaci z historii kultury i polityki.
  • Suwalszczyzna Euroregion NiemenTroki (Litwa): gotyckie zamczysko na jeziornej wyspie, okolone murem i okrągłymi basztami, idealnie wkomponowane w krajobraz. Budowle z czerwonej cegły schodzą miejscami do samego jeziora, którego brzegi porasta sitowie i szuwary. Przez wieki Troki uważane były za stolicę pogańskiej “giedyminowej” Litwy. Dodatkowa osobliwość Trok to śniadoskórzy Karaimowie, ściągnięci tu w średniowieczu z dalekiego Krymu.
  • Suwałki: Archikatedra św. Aleksandra; Molenna Staroobrzędowców; Kościół NSJ wg. projektu H. Marconiego; zespół klasycystycznych kamienic z XIX wieku; Zabytkowy kompleks zabudowy gen. Ludwika Michała Paca w pobliskiej Dowspudzie.
  • Sejny: Barokowy zespół klasztorny ojców Dominikanów z XVII w; Bazylika NMP (unikatowa gotycka szafkowa Madonna z XiV w.); Synagoga “Biała” z 1860 roku; Ratusz miejski z 1870 roku.
  • Liszków (Litwa): Góra Zamkowa – Wzniesienie na południowy zachód na lewym brzegu Niemna, dość strome, 30 metrów wysokości; na nim znajdują się fundamenty niedokończonej budowy zamku. W czasie archeologicznych wykopalisk odkryto tu miejscowość z pierwszego tysiąclecia, dużo narzędzi, dekoracji oraz innych wyrobów.
  • Kamionka (Litwa): W miejscowości drewniany kościół, zbudowany w 1724 r. jako ośmioboczna kaplica. W pobliżu oryginalna, drewniana dzwonnica z początku XIX wieku, otwarta, dwu-słupowa.
  • Kopciowo (Litwa): Miasteczko o prawie pięćsetletniej historii. W XVIII w. powstał tu zakład metalurgiczny, przerabiający miejscową rudę darniową (przez miejscowych zwaną “mszyca”). W Kopciowie urodził sie znany kompozytor i dyrygent litewski Ceslavas Sasnauskas i artysta grafik Mieczysław Bulaka. Miasteczko związane jest z Emilią Plater, słynną uczestniczką powstania listopadowego. Na cmentarzu znajduje się jej grób.
  • Merecz (Litwa): Znajduje się tu centrum informacji Dzukijskiego Parku narodowego. Początki miasteczka sięgają XIII wieku. Zachowały się 2 słupy, wyznaczające ówczesne granice miasta (pierwotnie były 4) z 1579 roku. Kościół o cechach barokowych pochodzi z 1615 roku. W roku 1648 zmarł tu Król Polski i Wielki Książe Litewski Władysław IV Waza.
  • Suwalszczyzna Euroregion NiemenZervynos (Litwa): Jedna z najpiękniejszych wsi Dzukiji, uznana za zabytek architektury. Zagrody, chałupy – charakterystyczne dla budownictwa wiejskiego XVII i XVIII wieku – zbudowano jedynie przy pomocy siekiery.
  • Studzieniczna: rewniany kościół z 1847 roku; Neorenesansowa kaplica NMP na wodzie; Muzeum historii Kanału Augustowskiego; 600 letni pomnikowy Dąb.
  • Augustów: Największe uzdrowisko w krajach nadbałtyckich. Solanki druskiennickie wykorzystywano do produkcji soli prawdopodobnie już w czasach krzyżackich, a być może i wcześniej. Lecznicze właściwości ma woda obfita w chlorki, uzyskiwana z wydajnych źródeł – solanek, 9 samoczynnych i 8 wierconych. W Druskiennikach jest 9 sanatoriów z ok 5 tys łóżek. Przy ujściu rzeki Rotniczanki, która kaskadami opada do Niemna, znajdował się domek tzw. Poganka, marszałka Józefa Piłsudskiego, który wielokrotnie przyjeżdżał do Druskiennik.

Inne Atrakcje

  • Regionalna izba “Dawna Wieś” – wieś Zelwa w Puszczy Augustowskiej – wystawa etnograficzna, gdzie zwiedzający mogą uczestniczyć w dawnych zawodach wiejskich.
  • Rejs statkiem Białej Floty po jeziorach Augustowskich, a także po jeziorze Wigry.
  • Rejs stylizowanymi gondolami drewnianymi – jeziora augustowskie.
  • Sporty ekstremalne: surfing, loty na paralotni ciągniętej przez motorówkę, loty balonem, pointball

Walory, a także infrastruktura turystyczna regionu – schroniska, stanice wodne, pola namiotowe, kwatery agroturystyczne, wypożyczalnie sprzętu, punkty widokowe itd. – stwarzają doskonałe warunki do uprawiania turystyki.

Najlepiej rozwinięte zaplecze służące do obsługi turystów mają:

  • Wilno – wysoki poziom oferowanych usług, komfort pokoi i dodatkowe wygody;
  • Augustów i miejscowości położone w pobliżu – Studzieniczna, Serwy, Płaska, Mikaszówka
  • Suwałki i okoliczne miejscowości: Gawrych-ruda, Płociczno, Stary Folwark, Smolniki, Becejły, Rutka-Tartak, Filipów, Wiżajny.
  • Sejny i pobliskie miejscowości: Giby, Posejnele, Zelwa, Kukle, Puńsk.

Region stanowi doskonałą bazę wypadową do organizowania wycieczek na Białoruś, Litwę, do Rosji na Łotwę i Estonię.

 
%d bloggers like this: