Czajewszczyzna

Czajewszczyzna

Wieś Czajewszczyzna położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Jeleniewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Na północ od wsi znajduje się Jezioro Kopane, na południowym zachodzie jeziora Jegłówek, Szurpiły. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 655.

Szurpiły – jezioro typu leszczowego na Pojezierzu Suwalskim, po jeziorze Hańcza drugie najgłębsze i drugie pod względem wielkości jezioro Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Wchodzi ono w skład tzw. grupy jezior szurpilskich, do której zalicza się ponadto Jegłówek, Jegłóweczek, Kluczysko.

Etymologia

Nazwa jeziora pochodzi od istniejącego na przesmyku przy jeziorze średniowiecznego grodziska (lit. szurpus – straszny, pile – gród).

Opis

Jezioro SzurpiłyJezioro Szurpiły położone jest na północno-wschodnim krańcu Polski, na Pojezierzu Suwalskim, a dokładniej w mezoregionie Pojezierze Wschodniosuwalskie. Jezioro o nieregularnym kształcie i różnorodnej konfiguracji otaczającego go terenu o wyniosłych garbach morenowych oraz wzgórzach kemowych, których zbocza opadają ku brzegom. Jest to największy akwen w grupie czterech jezior szurpilskich. Znajduje się w obszarze Suwalskiego Parku Krajobrazowego.

Jezioro przepływowe, zasilane przez wiele drobnych cieków. Od strony północno-wschodniej wypływa z jeziora strumień Szurpiłówka, odprowadzający wodę do jeziora Kopanego, a dalej do Szeszupy. Zlewnia jeziora (11.14 km2) stanowi część zlewni Niemna. Stok jeziorny stromy, litoral wąski. W środkowej części jeziora znajduje się wyspa o nazwie Pustelnia. Porastają ją drzewa liściaste.

Genetycznie jest to przykład jeziora morenowego, zaporowo-wytopiskowego, powstałego w obrębie form marginalnych w wyniku wytopienia brył martwego lodu. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta i wyróżnić można cztery części jeziora: północno-wschodnią – najgłębszą (46,8 m), środkową – płytszą, oddzieloną od poprzedniej wyspą, oraz dwa plosa: zachodnią zatokę Targowisko i północno-zachodnią zatokę Jodel (lit. judis – czarne), leżącą u podnóża Góry Zamkowej. Brzegi zbiornika wodnego są na ogół dosyć strome, a dno w części profundalnej jest urozmaicone.

Osady jeziorne cechuje regularne warstwowanie (jedno z nielicznych jezior na niżu, w których rozpoznano niezaburzone warwy). Dominującym osadem jest gytia węglanowa i organiczno-węglanowa, często z domieszką materiału mineralnego. W profilu występują również przewarstwienia piaszczyste. W litoralu dno jest piaszczyste i piaszczysto-żwirowe z licznymi kamieniami.

Biocenoza

W jeziorze występuje trzcina (Phragmites australis), tworząca wąski pas trzcinowisk wzdłuż brzegów, oraz towarzyszące makrofity zanurzone. Występuje w nim troć jeziorna łowiona w okresie wiosennym. Gatunki ryb najczęściej występujących to: leszcz, płoć, szczupak, okoń europejski, sieja pospolita.

Historia i Legenda

Góra ZamkowaNa Górze Zamkowej wznoszącej się nad jeziorem znajdują się pozostałości (trzy pierścienie wałów obronnych) średniowiecznego grodziska jaćwieskiego, istniejącego od IX do XIV w. Grodzisko nie było trwale zamieszkane, służyło jako schronienie na wypadek zagrożenia najazdem.

Z jeziorem związana jest legenda: w jego głębinach mieszkać miał litewski bóg wód Žaltys. Zakochał się on z wzajemnością w Jegli, córce mieszkającego nad brzegiem jeziora bartnika. Przybrawszy postać węża poślubił ją, razem zamieszkali w pałacu na dnie jeziora, doczekali się trójki potomstwa. Małżonek nie zyskał sympatii braci Jegli. Gdy Jegla stęskniona za rodzicami udała się w odwiedziny, bracia wywabili podstępem Žaltisa z wody i zamordowali. Bóg Perunas ukarał ich za to, przemieniając ich w głazy, tkwiące na brzegu jeziora. Rozpaczającą Jeglę bóg przemienił ją w świerk (po litewsku eglė), jej starszego syna w dąb, młodszego w jesion, córkę zaś w osikę. W litewskiej wersji tej legendy Eglė była córką księcia litewskiego zamieszkującego zamek nad jeziorem.


Baza Turystyczna

  1. Gościniec Zamkowa Góra
    16-404 Jeleniewo, Czajewszczyzna 8
    Tel.: 608-473-488

Uwaga – Jeśli prowadzisz działalność turystyczną w tej miejscowości zgłoś nieodpłatnie poprzez formularz który znajdziesz na tej stronie lub zadzwoń pod numer 691 754 338. Uzyskasz wpis rozszerzony, bezpłatny i bezterminowy z możliwością dowolnej zmiany i aktualizacji.


Mapa


 
%d bloggers like this: