Suwalski Park Krajobrazowy

#InspiracjeSPK


Część Pierwsza | Część Druga | Część Trzecia


Suwalski Park Krajobrazowy, Mapka


Mapki w Formacie PDF, Szlaki Rowerowe i Piesze oraz Szlak Wodny Szeszupą.

Suwalski Park Krajobrazowy – Mapy


SUWALSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Suwalski Park Krajobrazowy jest najstarszym parkiem krajobrazowym w Polsce. Został powołany w 1976 roku i obejmuje obszar 6338 ha, którego większą część stanowią użytki rolne (60%), a w dalszej kolejności lasy (24%), wody (10%), tereny bagienne (4%) i inne grunty (2%). Obszar chroniony położony jest na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w północnej części województwa podlaskiego, na terenie gmin powiatu suwalskiego: Jeleniewo, Przerośl, Rutka-Tartak i Wiżajny.

Polodowcowy krajobraz

Suwalski Park KrajobrazowyUroda Suwalskiego Parku Krajobrazowego, którą natura obdarzyła ten skrawek ziemi, słynie z niepowtarzalnych form rzeźby terenu ukształtowanych przez ostatnie zlodowacenie skandynawskie około 12–14 tysięcy lat temu. To tu właśnie znajdują się przykłady najpiękniejszych moren, kemów, ozów oddzielonych od siebie głębokimi dolinami rzecznymi i licznymi jeziorami, pośród których króluje najgłębsze polskie jezioro Hańcza. Jeszcze długo po ustąpieniu lodowca na terenie dzisiejszego Parku, w rozległym zagłębieniu Szeszupy, zalegały bryły martwego lodu. Po wytopieniu utworzyły one malownicze kompleksy jezior kleszczowieckich i szurpilskich, jezioro Jaczno i Kamenduł, a także jeziora, przez które przepływa rzeka Szeszupa.

Mozaikę unikalnych i dobrze zachowanych form geomorfologicznych urozmaica bogata sieć hydrologiczna. Na stosunkowo niewielkiej powierzchni Parku można doliczyć się aż 26 jezior o różniej powierzchni i genezie. Główne rzeki Parku, Czarna Hańcza i Szeszupa, swoje wody odprowadzają do Niemna. Osobliwą polodowcową pamiątką są głazowiska i okazałe pojedyncze głazy przytransportowane tu z lądolodem aż z Gór Skandynawskich i dna Morza Bałtyckiego. Suwalszczyznę charakteryzuje też wyjątkowo surowy klimat. Długie, śnieżne i mroźne zimy, chłodne wiosny, ciepłe lata, a co za tym idzie – krótki okres wegetacji. Region znany jest również z silnych i porywistych wiatrów. Wszystkie te czynniki pozostają nie bez wpływu na odmienność i unikalność przyrodniczą tej krainy.

Osobliwości przyrody

Mozaika siedlisk i  warunki klimatyczne sprzyjają różnorodności świata roślin i zwierząt. Obok siebie występują w obrębie Parku siedliska i gatunki północne (borealne), południowe i górskie. Spośród 700 gatunków roślin zielnych dużą część stanowią gatunki rzadkie i podlegające ochronie, często relikty polodowcowe, np. skrzyp olbrzymi, wielosił błękitny, lipiennik Loesela, kłoć wiechowata.

W zbiorowiskach leśnych, stanowiących ponad 20% powierzchni Parku, natrafimy m.in. na świerczynę borealną na torfie, bór łochyniowy czy ols źródliskowy. Otwarte przestrzenie porastają kwieciste łąki, wśród których osobliwością są siedliska roślinności ciepłolubnej. Szczególnie interesujące zwierzęta zamieszkują głębokie, czyste i  dobrze natlenione wody jeziora Hańcza. Należą do nich skorupiaki pochodzenia skandynawsko-bałtyckiego, np. relikt polodowcowy Pallasiola quadrispinosa. Spośród polskich jezior jedynie w Hańczy stwierdzono rzadkie gatunki ryb: głowacza białopłetwego i pręgopłetwego oraz strzeblę potokową. W Czarnej Hańczy i w innych wartko płynących ciekach żyją mszywioły i chłodnolubne mięczaki wymagające czystych, dobrze natlenionych wód.

Jezioro HańczaW Stawie Turtulskim występuje nadecznik stawowy – słodkowodna gąbka uznana za biologiczny wskaźnik czystości wód. Szuwary porastające obrzeża jezior i mokradła zamieszkują licznie ptaki wodno-błotne, m.in. bąk, perkoz dwuczuby, trzcinniczek i brzęczka. Jednak prawdziwym władcą tych siedlisk jest ssak – bóbr europejski. W lasach i na terenach rolnych nierzadko spotykany jest łoś, sarna, dzik, borsuk. Okresowo pojawiają się migrujące jelenie i wilki. Reliktem po epoce lodowcowej jest smużka, a wielką rzadkość stanowi nietoperz nocek łydkowłosy.

Obszary Suwalskiego Parku Krajobrazowego o szczególnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych objęte są ochroną rezerwatową. Należą do nich: rezerwat wodno-krajobrazowy „Jezioro Hańcza” (od 1963 roku, 305 ha), rezerwat krajobrazowy „Rutka” (od 2001 roku, 49,06 ha) oraz dwa rezerwaty geologiczne: „Głazowisko Bachanowo nad Czarną Hańczą” (od 1972 roku, 0,98 ha) i „Głazowisko Łopuchowskie” (od 1988 roku, 16,06 ha). Dla jezior Kojle, Perty, Szurpiły, Jeglówek i Purwin nadano status użytków ekologicznych. Pomnikami przyrody są 22 pojedyncze drzewa, aleja lipowa oraz 15 głazów narzutowych. Park, jako Ostoja Suwalska, należy do europejskich obszarów ochrony siedliskowej Natura 2000 .

Historia osadnictwa

Najstarsze ślady osadnictwa na terenach dzisiejszej Suwalszczyzny pochodzą z paleolitu. Od II wieku n.e. napływała tu ludność bałtyjska, pochodząca prawdopodobnie z dorzecza Dniepru i Wołgi. Około VII–VIII wieku okolice dzisiejszego Parku zasiedla jedno z plemion bałtyjskich – Jaćwingowie. Grupa ta nie tworzyła zwartej państwowości i funkcjonowała w strukturach rodowo-plemiennych. Jednym z ważniejszych grodów Jaćwieży była Góra Zamkowa w Szurpiłach. Pod koniec XIII wieku n.e. plemię to, podbite przez Krzyżaków pod pretekstem chrystianizacji, zmuszone zostało do opuszczenia swoich ziem. Tereny te niemal na trzy wieku „przejmuje” puszcza, stając się obszarem spornym pomiędzy Litwą a Krzyżakami. Traktat melneński (1422 rok) wcielił Suwalszczyznę w granice Litwy.

Początek kolonizacji puszcz zainicjowała królowa Bona w XVI wieku, a jej rozkwit przypadł na połowę XVIII wieku, kiedy to nastąpił silny rozwój gospodarczy spowodowany działalnością podskarbiego królewskiego Antoniego Tyzenhauza. Po trzecim rozbiorze Polski (1795) północna Suwalszczyzna znalazła się pod zaborem pruskim, następnie w granicach Księstwa Warszawskiego (1807), a od roku 1815 – Królestwa Polskiego.

Po odzyskaniu niepodległości Suwalszczyzna weszła w granice Drugiej Rzeczypospolitej. W okresie drugiej wojny światowej obszar ten Niemcy przyłączyli do Trzeciej Rzeszy. Powrót w granice Polski nastąpił w październiku 1944 roku .

Zabytki kultury materialnej

SmolnikiGrodzisko jaćwieskie Góra Zamkowa; osada wczesnośredniowieczna w Targowisku; park dworski w Starej Hańczy; drewniany kościół w Jeleniewie; molenna staroobrzędowców w Wodziłkach; kaplica cmentarna w Smolnikach; cmentarze: rzymskokatolicki w Smolnikach, ewangelicki w Szeszupce i Łopuchowie, żydowski w Jeleniewie oraz wojenny w Rutce.

Turystyka w Suwalskim Parku Krajobrazowym

Suwalski Park Krajobrazowy, ze swoim niepowtarzalnym krajobrazem i dziewiczą przyrodą, to idealne miejsce dla tych, którzy od tłumnych kurortów i nadmorskich plaż wolą zacisze przyrody albo aktywny wypoczynek. Na turystę czekają tu kilometry dobrze oznakowanych szlaków doskonałych na wycieczki piesze i rowerowe, ścieżki edukacyjne, prawdziwe „ruskie banie” i przepiękne, czyste jeziora, w tym najgłębsze w Polsce – jezioro Hańcza.

Szlaki Rowerowe i Piesze opublikujemy w dziale Przewodnika Szlaki Rowerowe i Szlaki Piesze.

W kolejnej części znajdziecie spis miejscowości oraz baza turystyczna w terenie oraz inne użytkowe informacje.

 


Część Pierwsza | Część Druga | Część Trzecia


 

 
Jargi

2 thoughts on “Suwalski Park Krajobrazowy

Comments are closed.

%d bloggers like this: